Xử lý móng bể phốt đúng cách: Kỹ thuật gia cố trên nền đất sình lầy

• Nền đất yếu làm hỏng bể phốt theo những cách nào?
• Lún không đều và nứt thành bể
• Mạch nước ngầm cao và hiện tượng đẩy nổi
• Bể phốt nhựa có bị nổi không? Tính lực đẩy cho từng dung tích
• Khảo sát nền trước khi hạ bể: ba dấu hiệu quyết định có phải gia cố
• Đọc nền bằng hố đào thử
• Đo mực nước ngầm theo mùa và chốt cao độ đáy bể
• Ép cọc tre, cọc tràm cho móng bể phốt
• Mật độ 25 cọc/m² và cách bố trí
• Khi nào chuyển sang ép cọc bê tông li tâm
• Lớp đệm đáy hố: đá hộc, bê tông lót và bản đáy
• Độ dày lớp lót và mác bê tông đáy
• Đầm nén nền hạ và kiểm tra độ phẳng
• Giằng móng và đai neo giữ bể không nổi, không lún lệch
• Mặt cắt thi công từ dưới lên
• Vì sao phải làm giằng móng trước khi hạ bể
• Hạ bể và lấp hố trên nền ngập nước
• Ba công trình thực tế xử lý móng bể phốt tại TP.HCM
• Chọn bể composite, nhựa hay bê tông cho từng loại nền
• Chi phí gia cố nền cộng vào ngân sách lắp bể thế nào?
• Câu hỏi thường gặp

🔥 GIÁ SỈ TẬN XƯỞNG Bể tự hoại composite FRP

🔥 GIÁ SỈ TẬN XƯỞNG Bể phốt composite 2m³

🔥 GIÁ SỈ TẬN XƯỞNG Bể tự hoại septic composite 7m³

Nền đất yếu làm hỏng bể phốt theo những cách nào?

Nền yếu là đất sình lầy, bùn nhão hoặc á cát bão hòa nước, sức chịu tải thấp và thay đổi theo mùa. Khi lắp bể phốt đất yếu mà bỏ qua bước gia cố, hỏng hóc đến theo hai hướng: đất lún xuống dưới bể, hoặc nước ngầm đẩy bể lên.

Lún không đều và nứt thành bể

Bể chứa đầy nước thải nặng hơn lúc rỗng rất nhiều, và tải này dồn xuống một mặt nền không đồng nhất. Một góc lún sâu hơn góc kia thì thân bể bị uốn, cổ ống vào ra bị kéo lệch và mối nối hở. Nước thải rò ra đất, bề mặt sàn phía trên sụt dần. Với hầm cầu bê tông cốt thép hoặc bể xây gạch tại chỗ, lún lệch để lại vết nứt thành bể, và vết nứt này khó trám kín khi bể đã chôn dưới nền.

Mạch nước ngầm cao và hiện tượng đẩy nổi

Ở vùng trũng, mực nước ngầm lên xuống theo mùa mưa. Phần bể nằm dưới mực nước chịu lực đẩy hướng lên, trong khi đất lấp quanh bể rời và không đủ nặng để giữ nó lại. Bể bị nâng lệch, ống nối bị kéo gãy, đôi khi nắp thăm trồi lên khỏi mặt sân.

Bể phốt nhựa có bị nổi không? Tính lực đẩy cho từng dung tích

Có, nếu bể không được neo. Lực đẩy bằng thể tích bể chìm trong nước nhân với khoảng 1.000 kgf cho mỗi m³. Mực nước ngầm dâng ngang nóc thì bể 2m³ chịu lực đẩy xấp xỉ 2 tấn, bể 10 khối chịu khoảng 10 tấn. Trọng lượng bản thân bể nhựa hay composite chỉ là một phần rất nhỏ so với con số đó. Thời điểm dễ nổi nhất là lúc mới lắp, khi bể còn rỗng, hoặc ngay sau đợt hút hầm cầu. Cách giữ bể đã có bài riêng về neo chống nổi bể phốt đúc sẵn, phần giằng móng bên dưới là chỗ bài này đi tiếp.

Khảo sát nền trước khi hạ bể: ba dấu hiệu quyết định có phải gia cố

Thợ không cần máy khoan địa chất cho bể dân dụng. Một hố đào thử đúng vị trí đặt bể, sâu bằng cao độ đáy dự kiến, đã cho đủ thông tin để quyết định.

Đọc nền bằng hố đào thử

Quan sát ba điều. Thành hố có sạt hoặc chảy bùn khi đào sâu hay không. Nước có rỉ vào đáy hố sau vài giờ hay không, và dâng đến đâu. Đáy hố có lún khi ấn thanh sắt xuống hay không, nếu thanh sắt cắm sâu dễ dàng thì lớp đất phía dưới là bùn nhão. Ba dấu hiệu này đều xuất hiện thì gần như chắc chắn phải đóng cọc. Đất liền thổ chắc, khô thì chỉ cần lớp lót phẳng và đầm kỹ.

Đo mực nước ngầm theo mùa và chốt cao độ đáy bể

Mực nước đo vào mùa khô thấp hơn mùa mưa, nên hãy hỏi hàng xóm và nhìn vết ố chân tường để biết mức nước cao nhất. Cao độ đáy bể phải tính từ mực nước cao nhất này, đồng thời giữ nóc bể đủ thấp để xe hút hầm cầu vẫn thao tác được. Quy trình khảo sát nền trước thi công được mô tả thêm trong bài khảo sát nền đất trước thi công bể xử lý nước thải.

Ép cọc tre, cọc tràm cho móng bể phốt

Với bể dân dụng và bể cỡ vừa trên nền bùn, đóng cọc tre hoặc cọc tràm là phương án quen thuộc ở miền Nam vì vật liệu sẵn, thợ nhiều và chi phí vừa phải.

Mật độ 25 cọc/m² và cách bố trí

Mật độ thường dùng là khoảng 25 cọc cho mỗi m² diện tích đáy bể. Cọc bố trí so le, phủ kín cả phần chu vi nhô ra ngoài thân bể khoảng nửa mét để bản đáy có chỗ tựa. Cọc cần đóng sâu qua lớp bùn, đến khi đầu cọc không xuống thêm đáng kể dưới mỗi nhát búa. Với bể dân dụng, cọc dài khoảng 2,5 đến 3 m là mức thường gặp, nhưng chiều dài cuối cùng phải theo độ dày lớp bùn đo được ở hố thử. Đầu cọc phải nằm dưới mực nước ngầm, vì tre và tràm chỉ bền khi ngập hoàn toàn, còn phần khô ẩm xen kẽ sẽ mục.

Cọc tre không truyền tải xuống tầng đất sâu. Việc nó làm là nén chặt lớp bùn bề mặt, làm nền cứng lên và đều hơn dưới bản đáy.

Khi nào chuyển sang ép cọc bê tông li tâm

Lớp bùn dày vài mét, bể từ 10 khối trở lên, hoặc phía trên có sân cho xe tải chạy thì cọc tre không còn đủ. Lúc đó nên ép cọc bê tông li tâm xuống tầng đất chịu lực, chi phí cao hơn và cần máy ép có chỗ đứng. Nhà phố hẹp thường không đưa được máy vào, nên phương án này gần như chỉ dành cho nhà xưởng, khu trọ và công trình có sân rộng. Cách chọn dung tích cho các công trình lớn có trong bài bể phốt công nghiệp cho nhà máy, khu trọ.

Pro-tip 1: Đóng cọc xong, cắt đều đầu cọc rồi chèn đá hộc vào khe trước khi đổ bê tông lót. Đầu cọc nhô cao thấp khác nhau sẽ đẩy lớp lót lệch, bản đáy không phẳng và bể bị đặt méo ngay từ đầu.

Lớp đệm đáy hố: đá hộc, bê tông lót và bản đáy

Đầu cọc cần một mặt phẳng cứng để truyền tải đều, nên phía trên cọc là bốn lớp xếp theo thứ tự.

Độ dày lớp lót và mác bê tông đáy

Với bể dân dụng, thợ thường rải đá hộc hoặc đá dăm dày khoảng 15 đến 20 cm và đầm chặt, đổ bê tông lót mác thấp dày khoảng 10 cm, rồi làm bản đáy bê tông cốt thép dày khoảng 15 đến 20 cm cho bể từ 3m³ trở lên. Đây là các mức thường gặp, kỹ sư công trình sẽ chốt con số cuối theo kết quả hố thử và tải bên trên. Bản đáy rộng hơn chân bể mỗi bên ít nhất vài chục centimet để làm chỗ gắn đai neo.

Đầm nén nền hạ và kiểm tra độ phẳng

Mặt bản đáy không phẳng là nguyên nhân khiến thân bể nhựa bị móp khi đầy nước. Các lỗi phổ biến này được phân tích trong bài sai lầm khi đào hố chôn bể tự hoại nhựa đúc sẵn. Kiểm tra bằng thước dài đặt nhiều hướng trước khi cẩu bể xuống, để lệch quá vài milimet thì mài hoặc trải thêm lớp vữa mỏng.

Giằng móng và đai neo giữ bể không nổi, không lún lệch

Giằng móng giữ bể ở hai việc: chia đều tải xuống cọc và làm điểm tựa cho đai neo chống nổi.

Mặt cắt thi công từ dưới lên

Thứ tự các lớp trong một móng bể phốt trên nền đất yếu:

• Cọc tre hoặc cọc tràm đóng so le, đầu cọc dưới mực nước ngầm.
• Đá hộc hoặc đá dăm đầm chặt, lấp kín khe giữa đầu cọc.
• Bê tông lót tạo mặt phẳng.
• Bản đáy bê tông cốt thép kèm giằng móng chạy quanh chu vi bể, chờ sẵn thép neo hoặc móc chôn.
• Bể đặt lên bản đáy, đai neo bản rộng vắt qua thân bể và bắt vào giằng móng hai bên.

Khi vẽ bản vẽ móng bể phốt cho thợ, mặt cắt này nên thể hiện đủ cao độ từng lớp và vị trí chờ thép. Phần thân bể nằm trong bài bản vẽ bể phốt 3 ngăn chuẩn với tỷ lệ ngăn và vị trí ống thông. Bản vẽ móng ở đây ghép bên dưới bản vẽ đó.

Vì sao phải làm giằng móng trước khi hạ bể

Giằng móng đổ sau khi bể đã xuống hố thì không thể đầm và nghiệm thu lớp dưới đáy bể. Đổ trước, chờ bê tông đạt cường độ rồi mới cẩu bể vào, bạn có một mặt móng đã kiểm tra được từng điểm.

Pro-tip 2: Chốt phương án chống nổi ngay từ lúc đổ bản đáy, đừng đợi đến mùa mưa. Chờ thép neo và móc chôn sẵn trong bê tông rất rẻ. Khoan cấy thép vào bản đáy sau khi bể đã lấp đất thì gần như không thể.

Hạ bể và lấp hố trên nền ngập nước

Hố ngập nước làm mọi việc chậm lại, nhưng thứ tự vẫn phải đúng. Quy trình đầy đủ nằm trong quy trình lắp đặt bể phốt composite 3 ngăn 7 bước, riêng nền ngập nước cần nhớ năm điểm:

• Bơm hút nước hố liên tục từ lúc đào đến khi bê tông đủ tuổi, tránh để thành hố sạt.
• Cẩu bể nguyên khối xuống bản đáy, căn đúng hướng ống vào ra.
• Bắt đai neo vào giằng móng, siết đều hai bên.
• Bơm nước vào bể song song với việc lấp đất để áp lực trong và ngoài thân bể cân bằng.
• Lấp bằng cát sạch hoặc đá mi, đầm từng lớp mỏng, không dùng lại bùn đào lên vì bùn nhão không giữ được bể.

Bơm nước vào bể có tác dụng tạm thời trong lúc thi công, còn việc giữ bể không nổi về lâu dài là phần của giằng móng và đai neo.

Ba công trình thực tế xử lý móng bể phốt tại TP.HCM

Ở Nhà Bè, nền sình lầy buộc phải làm đủ bộ cọc và lớp đệm trước khi hạ bể, đây là ví dụ điển hình của việc lắp bể phốt đất yếu tại vùng ven sông. Bể HDPE 2m³ nhẹ nhất trong ba công trình, nên đai neo là hạng mục không được bỏ.

Công trình của Công ty An Lộc ở Bình Tân là bài toán nước ngầm cao với bể 10 khối. Lực đẩy khi nước dâng ngang nóc lên đến cỡ 10 tấn, nên phần xử lý móng bể phốt tập trung vào bản đáy, giằng móng và đai neo thay vì chỉ làm nền chịu lún.

Quán cơm tấm ở quận 3 nằm trên đất liền thổ, chắc và khô, nên móng chỉ cần phẳng và đầm kỹ. Gia cố nền ở đây sẽ là khoản chi thừa. Nếu bạn cần báo giá hầm cầu nhựa cho nền đất tốt như vậy, ngân sách dồn vào bể và lắp đặt thì hợp lý hơn.

Chọn bể composite, nhựa hay bê tông cho từng loại nền

Cùng một móng, ba loại bể phản ứng với nền yếu theo ba cách khác nhau:

Bảng này chỉ là khung so sánh. Chi tiết vật liệu có trong bài so sánh LLDPE, HDPE và composite cho bể tự hoại. Thương hiệu bể nhựa phổ cũng phải tính neo và móng khi lắp trên nền này.

Công ty Môi Trường Bình Dương sản xuất bể tự hoại composite tại xưởng ở đường An Phú 18, TP.HCM. Bể được chở nguyên khối ra công trình và cẩu hạ tại chỗ. Mua trực tiếp từ xưởng, bạn nhận được tư vấn khảo sát nền từ cùng đội thi công, khỏi qua nhiều tầng trung gian. Ngoài bể composite, công ty còn cung cấp bể phốt nhựa đúc sẵn cho các công trình nền tốt hơn.

Khối sản phẩm gợi ý (Liên kết mua hàng):

• Bể phốt composite 2m³, hợp nhà phố và nhà cấp 4 trên nền sình lầy
• Bể phốt composite 10 khối, hợp khu trọ, xưởng và công trình ngầm cao
• Bể phốt composite 3m³, hợp hộ kinh doanh và nhà nhiều tầng

Chi phí gia cố nền cộng vào ngân sách lắp bể thế nào?

Tổng chi phí lắp một bể trên nền yếu gồm năm khoản: giá bể theo dung tích, nhân công lắp, gia cố nền (cọc, đá, bê tông, thép), vận chuyển cẩu và bơm hút nước hố. Bài tính dung tích cho nhà máy và khu trọ dùng mức khoảng 3 triệu đồng cho mỗi m³ làm cơ sở ước ngân sách bể. Khoản gia cố nền thay đổi nhiều nhất, từ gần như bằng không với đất liền thổ đến vượt cả giá bể ở nền bùn sâu. Công thức và ví dụ từng hạng mục có trong bài cách tính chi phí trọn gói lắp bể tự hoại composite.

Cách an toàn nhất là xin báo giá sau khi đã có hố thử, vì lúc đó người báo giá biết nền cần cọc hay không. Báo giá làm từ xa chỉ dựa vào dung tích bể sẽ thiếu đúng khoản dễ phát sinh nhất.

Câu hỏi thường gặp

Bể phốt nhựa có bị nổi không?

Có, khi mực nước ngầm cao hơn đáy bể mà bể không được neo. Lực đẩy khoảng 1.000 kgf cho mỗi m³ chìm, lớn hơn nhiều so với trọng lượng bản thân bể rỗng. Giằng móng và đai neo là cách giữ lâu dài.

Đất yếu có bắt buộc ép cọc không?

Không phải lúc nào cũng cần. Hố thử cho thấy đáy chắc và khô thì chỉ cần lớp lót phẳng. Đáy hố lún khi ấn, nước rỉ liên tục hoặc thành hố chảy bùn thì nên đóng cọc.

Cọc tre đóng bao nhiêu cọc mỗi m²?

Mức thường dùng là khoảng 25 cọc/m² diện tích đáy bể, bố trí so le. Chiều dài và mật độ cuối cùng phụ thuộc độ dày lớp bùn đo ở hố thử.

Mực nước ngầm cao thì nên lắp bể vào mùa nào?

Mùa khô dễ thi công hơn vì hố ít nước, nhưng thiết kế móng vẫn phải tính theo mực nước cao nhất của mùa mưa. Lắp mùa mưa vẫn làm được nếu có máy bơm hút nước hố liên tục.

Giằng móng đổ trước hay sau khi hạ bể?

Đổ trước. Bản đáy và giằng móng cần đạt cường độ để kiểm tra mặt phẳng, sau đó mới cẩu bể xuống và bắt đai neo.

Bể composite hay HDPE hợp đất sình lầy hơn?

Cả hai đều dùng được nếu móng đúng. Composite có vỏ dày và cứng hơn nên chịu lún lệch nhẹ tốt hơn, HDPE nhẹ nhất nên cần đai neo chắc chắn nhất. Nền càng yếu thì lựa chọn càng nên dựa vào hố thử và số khối, đừng chỉ dựa vào giá.

Để nhận báo giá sát, hãy chuẩn bị ảnh hố đào thử, mực nước đo được, vị trí đặt bể và số người dùng. Gọi hotline/Zalo 0902 824 099 hoặc 0917 298 509, đội kỹ thuật của Môi Trường Bình Dương sẽ tư vấn phương án móng trước khi chốt dung tích bể. Xưởng sản xuất tại 181/29 đường An Phú 18, phường An Phú, TP.HCM (Bình Dương cũ), văn phòng tại 21/6 khu phố Thắng Lợi 1, phường Dĩ An, TP.HCM.